Schizofrenie vs. Geestverruimendheid

Onlangs zat ik op Sfinks, een wereldmuziek festival, te kijken hoe een groep Koreaanse  theater-acrobaten een Belgisch publiek en mezelf vermaakte. Om even alle twijfels van de baan te vegen, ik ben zelf ook een volwaardige Belg, Vlaming, Vlaams-Brabandenaar, Tervurenaar en wat wil je nog meer.

Ik heb echter ook Koreaanse overgrootouders. Dus tijdens de show, die met zijn mix van slapstick, zelfspot en acrobatische kunstjes heel het publiek mee had, was mijn eerste gedachte: Deze Koreanen zijn best grappig. Ik ben trots dat mijn ‘roots’ ook in deze cultuur liggen. Ik nam het mezelf voor om meer te weten te komen over deze Koreaanse ‘roots’.

Toen sprong er opeens een engeltje op mijn schouder (die verdacht veel leek op de oprichter van deze blog) die vroeg: Was het wel de moeite waard om helemaal op te gaan in een gemeenschap waar je drie generaties van verwijderd bent? Moeten mensen altijd die drang hebben om zich te definieren als iets anders? Zijn mensen niet gewoon mensen, en moeten we niet focusen op de gelijkenissen, en de verschillen stilaan beginnen vergeten?

Na lang overpeinzen van dit probleem, dacht de schrijver het antwoord gevonden te hebben. Mensen die geboren zijn met twee verschillende achtergronden, hebben een KEUZE.

- Ofwel zeg je: wij zijn anders, wij Koreanen hebben iets speciaals dat onmogelijk gevolgd kan worden door jullie, Vlamingen/Belgen/Europeanen. Wij zijn hetzelfde als andere Koreanen maar anders dan jullie.

- Ofwel kunnen we het opvatten als een kans, een rijkdom, een inzicht. Omdat mijn ouders elkaar leuk genoeg vonden, ondanks hun culturele verschilletjes, om kinderen te maken, heb ik de unieke mogelijkheid om in die twee culturen te kijken alsof ze alletwee die van mij zijn. Ik ben meer gemotiveerd om mijn inzicht in de Koreaanse cultuur te verrijken omdat ik Koreaanse voorouders heb.

Al de eigenaardigheden en unieke kantjes aan al de verschillende soorten mensen in de wereld zijn nog thuis te brengen voor iedereen die zichzelf ook een Homo sapiens sapiens noemt, en dat zie je net beter als je de kans hebt om twee soorten mensen van dichtbij mee te maken. Door twee verschillende dingen te zijn besef je dat die twee identiteiten eigenlijk niet zo ver uit elkaar liggen. De verschillen zijn er niet om geschuwd te worden, mits je altijd, altijd, altijd in je achterhoofd houdt wat dat schouder-engeltje  vertelde: Mensen zijn gewoon mensen. Ze lachen, leven, lijden, vrijen, boeren, scheten vaak op heel andere manieren of in andere maten, maar uiteindelijk doen ze het wel allemaal.

Allemaal goed en wel, zult u denken, die utopische ideeen. Maar hoe worden ze toegepast?

Laten we ze even testen.

Gisteren had ik een kort gesprek met een indiaas-uitziend meisje, die bleek in Antwerpen te zijn opgegroeid na haar adoptie. We zullen haar Y noemen, om de anonimiteit te bewaren. Ik vroeg Y waar ze vandaan was, en ze antwoordde: “Antwerpen.”

Ik wilde meer weten. “Woon je al heel je leven daar of...?”

Ze wist al direct waar ik het over had. “Ja, ik woon al heel mijn leven daar, ik ben geadopteerd en oorspronkelijk kwam ik dus uit Gujarat, in India”. Dit op een heel lichtelijk vermoeide, waarom-wil-iedereen-dit-altijd-weten toon.

Ik dacht, oei, misschien is Y het beu om altijd gedefinieerd te worden als Indisch terwijl ze eigenlijk zo Vlaams was als maar kon zijn. Ze sprak niet eens Hindi of een andere Indische taal en was nog nooit terug in haar geboorteland geweest.

Da’s een voorbeeld. Kijk nu dit filmpje voor het andere voorbeeld: http://www.upworthy.com/a-perfect-answer-to-a-super-duper-annoying-question-2

Beide dames uit onze voorbeelden beschrijven een uitstekend punt: Het suckt apenballen om steeds gezien te worden als iets dat je eigenlijk niet, of maar voor een deeltje bent.

Om even hun mogelijke gedachten in de pen te nemen: Ik snap het, ik ben op het eerste gezicht anders. Maar ik kan met jou interageren net zoals elke andere ‘normale’ Belg of ‘blanke Amerikaan’ dat kan. Ik begrijp jouw wereld waarschijnlijk beter dan jij die van mij begrijpt! Weer iemand die denkt dat minoriteiten niet in staat zijn om zich perfect in te werken in zijn samenleving. Dikke, dikke zucht.

Hmm. Lijkt mij dat mensen vaak niet hun anders-heid willen omhelzen en er gewoon bij willen horen. “Ik ben Amerikaans, van San Diego. Niet Koreaans.”

Misschien niet. Maar ik ken genoeg Amerikanen van Koreaanse afkomst om te weten dat zij vaak hun afkomst heel levend houden, door middel van literatuur, traditionele feesten en eten, en het leren van de Koreaanse taal. Mijn eigen oma is een van de meest Amerikaanse dames die je ooit zult tegenkomen, maar tegelijk zou ze niemand het ooit laten vergeten dat zij ook Koreaans van afkomst is.

Het is altijd makkelijker om niet van binnen verdeeld te zijn. Gaaf, monolithisch, eendrachtig...dit zijn allemaal woorden waar een zekere kracht van uitgaat. “A house divided against itself cannot stand”, aldus President Abraham Lincoln.

Toch geloof ik dat personen, net al maatschappijen, kracht kunnen halen uit hun diversiteit, omdat het echt, van dichtbij en persoonlijk beleven van twee verschillende soorten mensen, die verschillen doet vervagen. De wereld wordt iets breder. Let op, dit werkt volgens mij alleen écht als je die twee soorten mensen, die twee delen van jezelf, als evenwaardig behandelt, wat niet altijd makkelijk is.

Hierbij een oproep aan alle mensen die gemengde afkomst hebben, die in een voor hun vreemd land wonen, die op Erasmus of Ph. D exchange gaan, die op vakantie in het buitenland gaan, of die in multi- of ‘anders’-culturele buurt wonen:  Beleef die verschillende culturen zo persoonlijk mogelijk, verdiep jezelf erin, maar zet in geen maar dan ook GEEN ENKEL geval de ene cultuur boven de andere! Jullie hebben een unieke kans om de wereld beter te begrijpen. Don’t fuck it up – it’s harder than you think.

Om af te sluiten, hier is wat mijn broer antwoordde toen iemand hem zei dat wij voor 50% Amerikaans en 50% Belgisch waren: “Wij zijn 100% Belgisch, en tegelijk ook 100% Amerikaans!”